Naar de inhoud
Onderwijs

Bijles voor je kind: wanneer helpt het en hoe pak je het aan?

Door · Gepubliceerd op · 6 min. leestijd

Moeder, vader en dochter kijken samen naar een laptop terwijl het meisje in een werkboek schrijft

Een onvoldoende voor wiskunde, een rapport met rode cijfers of een kind dat elke avond met tegenzin aan tafel zit. Veel ouders kennen het. De eerste reactie is vaak: misschien moet er bijles komen. Soms is dat precies wat nodig is, soms ligt het probleem ergens anders. In dit artikel lees je hoe je dat onderscheid maakt, welke vorm van begeleiding bij je kind past en hoe je ervoor zorgt dat bijles ook echt iets oplevert.

Wanneer is bijles zinvol?

Bijles werkt het best als er een duidelijk, afgebakend probleem is. Een kind dat bij breuken de draad kwijt is geraakt, of dat bij Frans de grammatica niet meer bijhoudt, heeft vaak genoeg aan een paar weken gerichte uitleg. Een paar signalen dat bijles kan helpen:

  • De cijfers voor één of twee vakken zakken, terwijl de rest goed gaat.
  • Je kind zegt dat het de uitleg in de klas niet snapt, ook niet na het huiswerk.
  • Er zit een achterstand die steeds groter wordt, omdat nieuwe stof voortbouwt op oude stof.
  • Er komt een belangrijk moment aan, zoals de doorstroomtoets in groep 8, een profielkeuze of het eindexamen.
  • Je kind is gemotiveerd, maar loopt vast en raakt daardoor gefrustreerd.

Gaat het juist bij alle vakken minder? Dan is de kans groot dat het niet aan de stof ligt, maar aan plannen, concentratie of motivatie. Bijles voor één vak lost dat niet op. Kijk dan eerst samen met de mentor of leerkracht wat er speelt.

Bijles, huiswerkbegeleiding of remedial teaching

Deze termen worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze zijn niet hetzelfde.

Bijles is inhoudelijke uitleg over een vak. De bijlesgever legt de stof op een andere manier uit, oefent met je kind en vult gaten in de kennis. Dat is de juiste keuze als je kind een vak niet begrijpt.

Huiswerkbegeleiding richt zich op het hoe van leren. Plannen, een agenda bijhouden, leren voor een toets en op tijd beginnen. Dat helpt een kind dat de stof wel aankan, maar slecht georganiseerd is. In de praktijk lopen bijles en huiswerkbegeleiding vaak in elkaar over.

Remedial teaching is gespecialiseerde hulp bij leerproblemen, zoals dyslexie of dyscalculie. Dat gebeurt meestal via school of een specialist. Vermoed je een leerstoornis, bespreek dat dan eerst met school, want gewone bijles is daar niet op ingericht.

Aan huis, online of in een groep

Welke vorm het beste werkt, hangt af van je kind en van jullie gezin.

Bijles aan huis heeft als voordeel dat je kind in een vertrouwde omgeving werkt en jij niets hoeft te rijden. De bijlesgever ziet ook hoe je kind thuis leert, en kan daar tips over geven.

Online bijles via videobellen is flexibeler. Je bent niet afhankelijk van wie er in de buurt woont, en een les van drie kwartier past makkelijker in een drukke week. Voor oudere leerlingen werkt dat vaak prima. Jongere kinderen hebben soms meer moeite om hun aandacht bij een scherm te houden.

Groepsbijles of een huiswerkinstituut is meestal goedkoper, maar er is minder persoonlijke aandacht. Dat kan goed werken voor examentraining, waarbij veel leerlingen dezelfde stof herhalen. Voor een kind met een specifieke achterstand is één op één vaak effectiever.

Twijfel je tussen de twee persoonlijke vormen, dan kun je bijvoorbeeld bijles aan huis of online vergelijken en kijken wat er in jouw regio mogelijk is.

Waar let je op bij een bijlesgever?

De klik tussen je kind en de bijlesgever is minstens zo belangrijk als de vakkennis. Een kind dat zich op zijn gemak voelt, durft vragen te stellen en durft te laten zien wat het niet snapt. Let bij het kiezen op deze punten:

  • Vakkennis op het juiste niveau. Iemand die havo-wiskunde goed uitlegt, is niet automatisch geschikt voor vwo-wiskunde B. Vraag naar ervaring met het niveau van je kind.
  • Uitleggen kunnen. Goed zijn in een vak is iets anders dan het goed kunnen uitleggen. Een goede bijlesgever vraagt eerst wat je kind al weet en bouwt daarop voort.
  • Een plan. Vraag na de eerste les wat de bijlesgever ziet en waar hij of zij mee aan de slag wil. Een duidelijk doel maakt het makkelijker om voortgang te zien.
  • Betrouwbaarheid. Zeker bij bijles aan huis wil je weten wie er over de vloer komt. Een bureau dat bijlesgevers selecteert, neemt je dat deel van het werk uit handen.
  • Beschikbaarheid. Een vaste dag en tijd werkt beter dan steeds opnieuw plannen. Check dus of de bijlesgever voor langere tijd kan.

Begin bij voorkeur met een kennismaking of adviesgesprek, waarin je vertelt welk vak het is, op welk niveau en wat je verwacht. Op basis daarvan kun je een passende bijlesgever zoeken die past bij het vak en bij het karakter van je kind.

Zo haal je het meeste uit bijles

Bijles is geen wondermiddel. Het effect hangt voor een groot deel af van wat er rondom de lessen gebeurt.

Maak het doel concreet

"Beter worden in wiskunde" is te vaag. "Een voldoende halen voor de toets over functies in de volgende periode" of "zelfstandig breuken kunnen vermenigvuldigen" geeft houvast. Je kind weet waar het naartoe werkt, en jij en de bijlesgever kunnen zien of het lukt.

Houd contact met school

Laat de mentor of vakdocent weten dat je kind bijles krijgt. Docenten kunnen vaak precies aangeven waar het misgaat en welke hoofdstukken er de komende weken aan bod komen. Zo sluit de bijles aan op wat er in de klas gebeurt, in plaats van dat je kind twee verschillende uitlegmanieren door elkaar krijgt.

Zorg voor een vast ritme

Eén keer per week op een vaste dag werkt voor de meeste kinderen beter dan af en toe een lange sessie vlak voor een toets. Tussen de lessen door oefent je kind zelf, met korte opdrachten die de bijlesgever meegeeft. Leren gaat sneller in kleine, regelmatige stappen.

Blijf als ouder betrokken, maar neem het niet over

Vraag na de les wat je kind heeft geleerd en laat het eens iets uitleggen. Wie iets kan uitleggen, begrijpt het echt. Ga de stof niet zelf ook nog eens anders uitleggen, want dat zorgt vaak voor verwarring. Jouw rol is vooral: interesse tonen, zorgen voor rust en tijd, en complimenten geven voor inzet, niet alleen voor cijfers.

Hoeveel bijles is nodig en wat kost het?

Dat verschilt per kind. Een klein gat in de kennis is soms in vier tot zes lessen te dichten. Een grotere achterstand, of begeleiding richting het eindexamen, vraagt meestal een paar maanden met een wekelijkse les. Spreek na een aantal weken een evaluatiemoment af, zodat je samen kunt beslissen of je doorgaat, minder vaak afspreekt of stopt.

De kosten lopen flink uiteen. Een student als bijlesgever is doorgaans goedkoper dan een ervaren docent, en online bijles is vaak iets voordeliger dan bijles aan huis, omdat er geen reistijd is. Vraag vooraf altijd naar het uurtarief, eventuele inschrijf- of reiskosten en hoe je kunt opzeggen. Zo kom je achteraf niet voor verrassingen te staan.

Wanneer kun je stoppen?

Het doel van bijles is dat je kind het uiteindelijk zelf kan. Goede signalen dat het tijd is om af te bouwen:

  • De cijfers zijn een paar toetsen achter elkaar op niveau.
  • Je kind begint zelf aan het huiswerk voor het vak en vraagt minder vaak om hulp.
  • In de les blijven er weinig nieuwe vragen over.

Bouw dan geleidelijk af, bijvoorbeeld naar eens per twee weken, en stop daarna. Merk je dat het later toch weer lastig wordt, bijvoorbeeld bij een nieuw hoofdstuk of in het examenjaar, dan kun je altijd weer opstarten.

Begin klein en kijk wat werkt

Bijles is het meest effectief als het gericht is: één vak, een duidelijk doel en een bijlesgever bij wie je kind zich op zijn gemak voelt. Praat eerst met je kind over wat er lastig is, betrek de school en kies dan de vorm die bij jullie past. Een paar goede lessen op het juiste moment kunnen het verschil maken tussen een kind dat opgeeft en een kind dat weer zin krijgt in leren.

CategorieOnderwijs

Trefwoordenbijles · huiswerkbegeleiding · basisschool · middelbare school

Lees ook